De klomp als Europees cultuur icoon bewaren

BELANG VAN DE KLOMP

Eeuwenlang droegen Nederlanders dagelijks klompen. Gemaakt van bomen uit de directe omgeving en door vakmensen vervaardigt. Maar… de handmatige klompenmaker is aan het uitsterven. De hele klompenbranche staat op het punt te verdwijnen. In de klompenlanden om ons heen België, Frankrijk, Duitsland, Engeland en de Scandinavische landen is deze (bijna) geheel weg.

Op dit moment telt Nederland 30 klompenmakers die jaarlijks minimaal 1 paar klompen handmatig maakt. Slechts een heel klein aantal mensen maakt meer dan 20 paar klompen per jaar. De meeste van hen hebben een hoge leeftijd waardoor de kans reëel is dat het pure vakmanschap uitsterft en dus verdwijnt; niet alleen uit Nederland maar uit Europa.

Er zijn minder dan 15 bedrijven in Nederland die klompen op machines maken.
Hier zitten bedrijven bij die
– Tientallen, of honderden, of duizenden, klompen per jaar maken.
– Eén klompenmakerij maakt tienduizenden paar draagklompen.
– Eén klompenmakerij maakt honderdduizenden paar draagklompen.
De getallen geven al aan dat bij veruit de meeste er geen sprake is van een modern opgezet klompen productie. Soms is het slecht een kleine aanvulling op iets anders, of men wil niet stoppen. De gemiddelde leeftijd ligt bij de kleine bedrijven hoog en het is zeer onwaarschijnlijk dat ze opvolging in de zaak zullen hebben. Het aantal bedrijven zal dan ook snel afnemen.

De klomp is een icoon voor Europa. Het symboliseert een continent waarop wij trots zijn. Het product staat voor traditie, veiligheid, gezondheid, comfort maar ook voor authenticiteit en het is symbool van vakmanschap. De kennis bij de Nederlanders en andere Europeanen over de historie van de klomp sterft echter uit. We hebben weer echte fans van de klomp nodig. De European wooden shoes foundation coördineert de verschillende initiatieven die hiertoe worden ondernomen.
Vooral Nederland is actief in deze.

EUROPEAN WOODEN SHOES FOUNDATION

De European wooden shoes foundation (EWSF) is in 2011 opgericht met als doel het ambacht van het handmatig klompen maken in stand te houden. De organisatie wil het draagvlak vergroten, niet alleen in Nederland maar in de landen er omheen. Door nieuwe handmatige klompenmakers te enthousiasmeren en op te leiden wil EWSF het ambacht koesteren en behouden voor de volgende generaties. 

EWSF streeft naar erkenning van UNESCO om de klomp en het traditioneel klompen maken op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed te plaatsen. De klomp is een cultuur icoon die Europees gezien van grote waarde is. Erkenning van deze waarde zorgt voor geborgenheid.

Overige taken van het EWSF zijn:

a. Alle Europese kennis van klompen, klomp gerelateerde producten,  en klompenmakers die bij de stichting bekend zijn, openbaar maken.

b. Cursussen en workshops klompen maken (in (meerdere Europese landen) opzetten.

c. Het opnieuw laten vervaardigen van klompenmakergereedschap.

d. Via haar website (i.o.) aandacht vragen voor klompen en alles wat daarmee samenhangt, in de meest ruime zin van het woord.

e. Basisscholen, en scholen in het voortgezet onderwijs met de richtingen techniek, toerisme en handel, actief benaderen om te bekijken op welke wijze klompen betrokken kunnen worden bij de lessen.

f. Het actief benaderen van overheden, ondernemers organisaties, business clubs, en handelsmissies, om het icoon klompen en het vak ambachtelijk klompenmaken onder de aandacht te brengen, en hen bewust te maken van de positieve meerwaarde van dit product voor hun activiteiten.

g. Om de drie jaar het organiseren van een Europese klompendag samenhangend met een wedstrijd handmatig klompen maken, en daarmee samenhangend regels en richtlijnen uitzetten waaraan de jury de deelnemers aan de klompenwedstrijden kan beoordelen. Dit evenement zal zoveel mogelijk telkens in een ander land binnen Europa plaatsvinden.

h. Het maken en actueel houden van beoordelingsrichtlijnen voor de wedstrijden.

i. Het bijeenbrengen van gelden middels sponsoring, subsidies en donaties.

PROJECT

De klomp is belangrijk voor het hele Europese continent. De EWSF wil zich hart maken voor een gezamenlijke activiteit dat de culturele samenwerking stimuleert.  De stichting wil de huidige kennis over handmatig klompen maken centreren en in stand houden. Dit wil zij doen aan de hand van drie concrete projecten.

1. (Jaarlijkse) cursus handmatig klompen maken waaraan diverse Europese cursisten meedoen. Zij kunnen de opgedane kennis meenemen naar hun land en verder verspreiden.

2. Documentaire maken die de geschiedenis van de klomp in beeld brengt en aandacht geeft aan de nog in leven zijnde vakmensen in Europa.

3. Aanmelding bij UNESCO voor aanmelding op de lijst voor cultureel erfgoed.
Bij voldoende financiële buffer wil EWSF de ideeën uit het Nederlandse plan verder uitrollen over Europa. In Nederland wil de campagne ‘De klomp als cultuur icoon bewaren’  publiciteit genereren (zie bijlage). De campagne is bedoeld om het imago van de klomp nieuw leven in te blazen. De campagne richt zich in eerste plaats op het benadrukken van het Nederlandse cultuur icoon.

European Wooden Shoes Foundation, 2016®